BAD EXPERIMENT

Akong papa sa una mo inum gyud. Maghubog-hubog gyud basta naay okasyon, labi na gyud ug pyista. Maglagot ra ba gyud ko anang mahubog kai mogawas ang tanang las-ot nga pasi-aw. Mao kaming iyang mga anak gisuwayan gyud namo siya ug tugbang. Pero sa wla pa nakig sparing nag experimento sa mi tanan. Ako ang unang nag experimento. Piyesta to sa amo, layo layo ra bya unta sa among balay ang plaza mga 15 minutes tingali kong lakwon. Unya kai di man ko katulog sa kasaba sa hagtob hagtob nga disco mao nga naghuna-huna ko nga maghubog-hubog nalang aron makatulog. Duna may tinda akong lola sa balay ako siya gi ingnan " mag-inom ta la?", "Sige" nisugot man sad tawn akong lola, "Tanduay lang unya paresan nato ug mountain dew" mao pa jud ang nisugyot. Kuha dayon si lola ug usa ka lapad nga tanduay ug usa ka botilya nga mountain dew. Kuha sab dayon ko ug ice ug akong gidugmok. Dayon tagsa tagsa mi ug baso ug gibutangan dayon ug binu-ak ga ice. Huwad si lola ug katunga nga mountain dew ug huwad sab ug gamay nga tanduay. Huwad sab kos tanduay tunga sa baso dayon gipun-an dayon ug mountain dew. Si lola dugay dugayon niya ug inom ang usa kabaso niyang kinutil. Ako sab gilargo nako ug lad-ok ang akong gi ipis kai pait man. Mao tong technique number one largohon ug lad-ok para dili ma feel ang kapait. Ni ipis nasad ko ug lain dayon largo nasad ug lad-ok. Akong lola nag hukdong na sa lamisa, nakatulog na maski wla pa nahurot iyang gi ipis. Ug ako third round nasad sa pag-inom. Unya murag nahubog naman ko ug nalipong gamay mao nga ni inom ko ug tulo ka baso nga tubig para kunuhay mawala ang alcohol sa akong lawas. Technique number two mao ang pag-inom ug daghang tubig basta malipong na ug gamay. Unya nasad padayon sa ika-upat nga ipis dayon lad-ok. Adto sa CR aron ipagawas ang nanobra nga tubig sa lawas ug pagkahuman nigawas ko sa balay naglakaw lakaw sa tugkaran. Ni suway ko ug lakaw ug straight pero mo liko gyud. Ni suway ko sa pag hinay-hinay sa akong mga lakang para matarong gyud ang linaktan pero masapinday gyud ko. Mao nga akong gi deklarar nga nahubog na gyud ko ato. Dayon ni balik sa sulod. Mag-inom pa ta ko pero pagtan-aw nako sa tanduay sobra na d-i sa katunga sa lapad akong nahurot ug nahurot naman sad ang mountain dew maong gipukaw nako akong lola ug akong gi ingnan "mana tag inom la, balhin na sa imong kwarto kai matulog nasad ko". Pagmatngun ni lola ni ingun siya "wla na d-i mountain dew, pun-an nato ug usa, magkuha ko ha?". " "Ayaw nalang lola kai matulog nako, malugi gyud na imong tinda". Ug natulog dayon mi.

Ug sukad ato tugbangan na namo ug inom akong papa. Kadtong naa pyista nag-inom akong papa sa iyang mga kaila samthang kami sab nag duwa-duwa sad mi ug 1, 2, 3, pass sa akong mga igsoon, ig-agaw ug mga higla. Ang silot sa ma-uwahi mao ang pag inom ug tanduay tunga sa baso pure pa gyud. Unya kining gasuwat hinay man kaayo mao permi maka inom ug tanduay. Wla pa hinuon ko kasuway nga grabe gyud ko kahubog, wla pa sad ko kasuway nga nag inom inom ko sa gawas. Ako lang sab ang gatudlo sa akong mga igsoon nga babaye. Unya unsahay sa balay makig inom mi ato ug beer or tanduay sa akong papa pero inom lang dili hubog hubog. Daghan mi ug gisuwayan mga lambanog, pomello, gilbeys, red horse, smb, bnb, fundador, red wine, lime juice mga local ra hinuon hehehehehhe.

Dili na gyud ko mangulo sa pagtugbang sa akong amahan ug inom. Ni rebelde ra ko ato niya kai sa una katong naghubog-hubog siya gikasab-an gyud ko niya atubangan sa mga bisita sa amoa kai wla ko ni amin sa oyo-an kuno to namo nga hubog sab. di man gud ko ganahan mo duol sa mga hubog. nasuko gyud sya nako kai ngano daw di ko mogawas nga proud kuno kaayo siya nga mo pa ila-ila namo sa iyang mga higala. gi apil apil pa akong maguwang kahilakon gud tawn, pero ako lagot kai ko ato sa akong papa.

Para nako wlay ayo ang magsige ug inom labi na gyud ug mga isog nga ilimnon. Makadaut sab gyud sa utok. Naka cause to nako ang inom inom ug poor memory. Pagpermero pa ato dali ra kaayo ko ka memorize kai murag na excite akong neurons sa utok. Pero pagkadugayan medyo dili naman mo function ug dali akong utok, dugay nako ka memorize. Nagresearch ko if maka apekto ba ang pag inom sa utok, ug tuod man na confirmed gyud nako nga maka damage sa mga neurons ang isog kaayo nga alcohol.

Dili maayo akong gibuhat kai ang akong mga igsoon ni sunod nako, ako man gud tawn ang magsige ug encourage nila sa una " i lad-ok lagi na aron dili ka ka feel ug pait, sige usbon nato ha, hala sige tagay tag usab" akong papa dili ra mo badlong nako if akong i encourage akong mga igsoon nga mo inom kai numero uno bya siya nga mo inom. Akong gi ingnan akong mga igsoon (mga babaye) dire lang ta sa balay mo inom kai kuyaw man ug adto tas gawas. Pero kuyawan ko kai naay kausa na uli akong igsoon nga hubog, hugaw pa gyud kaayo ang blouse nakasuka d-i. Ug didto pa sa fuente rotonda inom atol sa Sinulog kuyog iyang mga barkada. Mao nga sukad ato gi discourage na nako ang mag-inom inom maski ug naa sa balay ako sila gipasabut sa mga epekto niini. BAD EXPERIMENT, BAD INFLUENCE PA GYUD. ayaw mog suon nako ha.

I HURT MY MAMA

Sa bata pa ang akong manghod nga lalaki hilig kaayo siya nga maglabay-labay ug batong gagmay ug nadala niya sa siyudad iyang habit. Sa iyang paglabay labay ug bato adunay inahan nga nasuko ni ingun ang inahan " hoi dong wla man gani na nakasuway ug kusi akong anak unya maigo lang sa imong paglabay labay diha ug bato usab nya diba makatilaw ka". Mao to nga ako gyud gipahimangnu-an akong igsoon nga dili na magsige ug labay labay ug bato. Apan usa ka adlaw ni-ana nga gikan ko sa eskwelahan naab-tan nasad nako akong manghod nga nagsige nasad ug panglabay ug bato mao nga ako dayon siyang gitawag ug gipasulod sa balay. Gipalingkod nako sa bangko, gikasab-an ug gisagpa. Nipaka gyud iyang nawong sa dihang ako siyang gisagpa ug sa akong pagsagpa mao say pagkakita sa akong mama. Pagtan-aw nako sa akong mama nakita nako sa iyang mga mata mga nasakitan kaayo sa akong gibuhat. Nanglugmaw ang iyang mga mata. Ug ako dayon siyang gi ingnan nga nagsige ug labay akong manghod ug bato ug aduna nay ni reklamo niini. Consoling kaayo ang akong mama sa akong manghod siya ang nagpasabot kaniya nga dili na magbuhat sa ingun. Na konsensya kaayo ko sa akong gibuhat. Sukad na sukad wla pa gyuy tawo nga nakasagpa nako apan ang akong kamot gaan kaayong nidapat sa linghod pa kaayo nga aping sa akong igsoon. Naguol kaayo ko nga sa akong pagpasakit sa akong manghod labaw nakong napasakitan ang akong inahan. Nakahasol kaayo nako ang akong gibuhat, wala gyud ko nahimutang. for a number of days i felt so sad and depressed kai bisan ug nakombinser nako ang akong inahan nga angayan gyud kasaba-an ang akong manghod i still left a scar in her heart. i did hurt my younger brother but i hurt more deeply my mother. ug para nako ako ang pinakaworst nga person. i tried finding answers, justifications just to heal the wound i felt deep inside until finally i read a verse in the bible that says : Don't overlook what he does wrong. whip him while he is still a child, and make him respect your authority. If you don't he will be stubborn and disobedient and cause you nothing but sorrow. (Sirach 30:11b-12)

Somehow that verse healed me. Ug mao to ang una ug gipaningkamotan nako nga dili na gyud ma usab, ang paggamit sa akong kamot aron isagpa ug tawo.

A FATHER'S WISDOM FOR A TROUBLESOME KID

As far as i could remember i was once a troublesome kid. I did not have troubles with my classmates, with my siblings but rather with the people who abused my family's kindness.

Nahinumdum ko nga sa grade four pako nakapalayas ko ug usa ka sinuhulan nga tig kuha ug kumpay sa baka ni lola. I saw him stole my mother's comb and so i protested that he be out of our house. But he denied of doing such act. My family except me and my elder sister liked his service. I did not treat him nicely and he did not treat me nicely too. Worst was, I teased him with all ugly words until one day he got tired with me. He rose into anger and challenged me to fight with him. So we had a fight. I was never afraid to use my fist to box him. Right then after our fight, i saw his tears coming down and he has to packed his clothes and leave the house at 9:00 in the evening. I was never moved into tears. Deep in my heart his past mistake proved that he is a person not worthy of my family's trust.I was never merciful. That happened during Christmas season. I did not have a heart, i did not even regret of doing such. Suddenly my parents came home from the city. After knowing what happened my father had to punish me, he had to let me kneel. Worst of all he has to punish my elder sister as well. We were asked to kneel down for long hours. And the punishment was not hard for me. I am used to kneeling down. We often pray the the family rosary and besides i was not alone, my sister was kneeling with me. My sister never got mad at me. But she felt that punishing her was not fair.

My papa has to explain to us (to me and to my elder sister) that the person was considered a real family member. That we should not treat him as someone different. That he needed help, he needed to finish his studies. That the person had a bright future if only we were more thoughtful and loving. He was telling us the real meaning of Christmas. He even asked what kind of gift I was giving to Jesus. He empathized with that boy. He emphasized never to condemn a person just because of one mistake and never to used anger or hate in confronting those who angers you. However, I was really hard headed and irrational. I still stick to my own view that that the boy i fought with doesn't deserve my family's trust. But my father had to find ways to reconcile me and the sinuhulan. My father got him back a day after the incident and he live with us again. I had no way out but to reconcile with him in respect to my father's desire to reconcile us. I saw his face very happy. His eyes look like he was telling me that i lost in our fight. And indeed my perception was correct. He got a chance to tell me "mayra nakasab-an". And i responded back " baga kag nawng nibalik paka". He stayed in our hometown house for less than a year. Was so happy that he got tired living with us and chose to leave.

I believe that what i did was really wrong. Perhaps i did not take my father's wisdom the way he wanted it to be learned and lived. That happened sometime in the year 1992 and after ten years i did it again. In the year 2002 i had to confront and face another sinuhulan of my lola. Somebody reported to my lola that they were not tilling the land, they rested for long hours under a tree while eating young coconut fruits.My lola complained about their service but she did not do anything to correct them. When i heard reports like this, i approached those sinuhulan. I confronted them in anger. i asked them why they were stealing coconuts when they could ask permission. I also told them why they were not honest with their work. Was so angry that they had to leave in tears while i was pointing out all their mistakes. And they never come back to work again. That was another mistake recorded in my life's book. I hate people who don't deserve my family's trust and kindness. That was my point.

Of course all my actions were irrational. the approached should not be that way. but remembering my father's wisdom i learned to humble down. I got a chance to confront again my lola's sinuhulan and i humbly asked their forgiveness. and i saw another tears falling down as the two woman forgave me. I wiped my tears because i was so moved, despite my worst treatment their hearts were too big to grant me forgivenesses. I saw no amount of hatred in their eyes. And finally was able to renounced my old self, renewed this time owing great wisdom from my papa who was once like the poor people i hurt so deeply.

THE ART OF SACRIFICE

Ang gugma nakapausab sa akong panghunahuna, pagbuhat ug paghukom, usahay gani mo batok kini sa akong mga prinsipyo ug mga pagtuo sa kinabuhi.

Ang paghigugma wala nagpasabot nga ako magmalipayon. Unsahay pulos kasakit ug katimawa ang nahatag niini kanako.

Usahay ang paghatag ug kagawasan maoy tubag, ug daw impyerno ang kasakit niini. Apan sa umaabot hinay kong makatonan nga mas maayo pa nga makita nako ang akong gihigugma nga malipayon sa kiliran sa laing linalang kaysa masulob-on uban kanako.

Ingun ani katahum ug kabililhon ang pagsakripisyo

PROMISES ARE MADE TO BE BROKEN? TINOUD O DILI

Nahinumdum ko sa una nga gusto kai ko nga makakita kung unsay dagway sa dakbayan. Didto man gud ko nagdako sa bukid nga layo sa mga silingan. Ang akong amahan nagtrabaho sa siyudad samtang ang akong inahan nagtrabaho sa probinsya. Kaming mga anak uban mi sa akong mama ug lola didto sa bukid. Kada bakasyon mag-adtu-an akong mama sa siyudad. Usa ka higayon gidala niya akong magulang didto. Pag-uli nila malipayon kaayo ang akong igsoon. Daghan kaayo siya gipanulti nga pulos jud nindot. Mao nga ganahan sad ko nga maka saksi sa kinabuhi sa dakbayan. Gisaaran ko sa akong inahan nga dad-on ko niya sa sunod niya nga adto. Mao nga ako jud nga gitiman-an. Magsige jud ko ug ihap kung pila nalang ka adlaw. Magsige sad ko ug pangutana sa akong mama kung iya pa ko pakuyogon ug iya jud gibalik balik nga pakuyogon ko niya. Mao to nga sa adlaw nga mo biyahe nasad akong mama paingon sa siyudad sa sugbo nagdali dali sad ko ug ilis kai grabe jud ang akong paghinamhinam nga makakita kung unsay dagway sa siyudad. Apan ang huna huna sa akong mama na usab bitaw na. Gi ingnan ko niya nga dili ko kakuyog niya. Dili nako kahinumdum kung unsay hinungdan nga dili ko niya pakuyogon. Grabe jud akong paghilak, kai gipakyas jud sa akong mama ang iya saad. Naglagot jud ko sa akong mama. Ako jud siya nga gisultihan na bakakon kaayo siya. Ug nilarga jud siya nga siya ra usa samthang ang akong apuhan baw sad intawn ug am am nako aron mohilom nalang. Tinoud ba nga ang mga saad - pagapakyason lang?

Mao kini akong nakat-unan. Tinoud nga adunay saad nga dili matuyo nga napakyas. Adunay hinouy saad nga gituyo jud ug pakyas. Sa akong bahin mao kini ang akong na realize. Samthang adunay mga tao nga mopakyas sa ilang mga saad dire kanato adunay usay mga tao nga mao ang mo tuman niini dire kanato. Sila ang mo salo o tigsalo tigpatuman sa saad sa uban.

Sa akong bahin pag ka ugma ni ana ni abot akong amahan sa bukid. Gipahibalo siya sa akong inahan nga ako naghilak tungod kai wala ko gipakuyog sa siyudad. Mao nga sayo sa buntag ni ana naabot ang akong papa. Iya kong gi ingnan nga mag ilis kai dalhon ko niya sa siyudad. Siguro dili na kaayo ko excited apan na tandog kaayo ko sa gibuhat sa akong amahan. Wala man ako nagbaton ug kayugot sa akong inhan nga wla ko niya gidala sa dakbayan sumala sa iya saad.

Mao kini akong nakit-an nga unsahay adunay mga espesyal nga mga tao sa atong kinabuhi nga mo saad kanato. Mapakyas man nila ilang mga saad apan dili lang nimo mahibalo-an nga adunay ra tigpatuman niini.

Sama kini sa mga kaagi sa uban ilabi na sa ilang gugmang napakyas. Unsahay aduna tay mga hinigugma nga abi nimo siya na gyud. Mitoo ka sa ila mga pasalig o mga saad apan sa talinghahaw lamang ila kini nga gikalimtan. Naghatag kini kanato ug kagul-anan apan sa kauwahi-an kini mahulipan lang ug maalim tungod kai adunay tao nga gitawag aron pagtuman niini.


Mao nga ang mga saad dili man gyud tinoura mapakyas. ........................... sa ako lang ni ha..........
busa karon palang ayaw kaguol kung ikaw gipakyas sa minahal nimo sa kinabuhi tungod kai sa daklit lamang adunay mo tuman niiini. daghang salamat.